TIN TỨC

Sắp có vacxin dịch tả lợn châu Phi 'made in Việt Nam'

Đó không chỉ là khẳng định của đại diện Công ty Cổ phần thuốc Thú y Trung ương (Navetco), mà còn được Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Phùng Đức Tiến khẳng định chắc nịch trong buổi thăm và làm việc tại Công ty Navetco của Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Xuân Cường sáng 22/12.

Ông Phạm Quang Thái, Chủ tịch công ty Cổ phần Navetco giới thiệu mô hình nhà máy của Navetco với Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường. Ảnh: Hồng Thủy.

Ông Phạm Quang Thái, Chủ tịch công ty Cổ phần Navetco giới thiệu mô hình nhà máy của Navetco với Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường. Ảnh: Hồng Thủy.

Theo báo cáo của lãnh đạo công ty Navetco, trong 10 năm qua, đơn vị đã nghiên cứu và phát triển được nhiều loại vacxin, chế phẩm sinh học và sản phẩm dược thú y có chất lượng cao đáp ứng được yêu cầu phòng bệnh của đất nước.

Điển hình như các loại vacxin dịch tả lợn sản xuất trên tế bào; vacxin cúm gia cầm, trong đó có 2 loại vacxin hiện đang đóng góp đáng kể vào việc phòng bệnh cúm gia cầm ở nước ta; vacxin phòng bệnh tai xanh cho lợn, vacxin phòng bệnh dại chủng Flury LEP sản xuất trên tế bào; vacxin phòng bệnh phù đầu cho lợn sản xuất bằng công nghệ lên men VSV và công nghệ protein tái tổ hợp.

Hiện nay, Navetco đang “Thí điểm sản xuất thương mại vacxin sử dụng các chủng virus LMLM lưu hành tại Việt Nam, giai đoạn 2017-2020” theo dự án do Cục Thú y xây dựng.

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường thăm dây chuyền sản xuất vacxin của Navetco. Ảnh: Hồng Thủy.

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường thăm dây chuyền sản xuất vacxin của Navetco. Ảnh: Hồng Thủy.

Báo cáo trước đoàn công tác Bộ NN-PTNT, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Xuân Hạnh, Phó Tổng giám đốc Navetco cho biết, đơn vị đã nghiên cứu, tiến hành cấy chuyển thành công virus dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) chủng ASFV-G-Deltal 177 L trên tế bào PBMC và BMC.

Kết quả cho thấy virus có khả năng nhân lên tốt trên các tế bào PBMC và BMC và ổn định qua các lần cấy chuyển. Chuẩn độ virus qua 4 lần tiếp đời trên tế bào PBMC và BMC cho thấy tính ổn định về khả năng nhân lên của virus chủng I 177L, với dãy hiệu giá virus thu được biến động từ 106.0 – 107.5. HAD50. Đây là ngưỡng hiệu giá cần thiết có thể dùng sản xuất vacxin phòng bệnh.

Khu vực đóng gói vacxin Lở mồm long móng. Ảnh: Hồng Thủy. 

Khu vực đóng gói vacxin Lở mồm long móng. Ảnh: Hồng Thủy. 

Hoàn tất việc kiểm tra thuần khiết giống: Sử dụng phương pháp PCR với các cặp mồi đặc hiệu xác định tác nhân gây bệnh bệnh dịch tả lợn, bệnh tai xanh, bệnh LMLM, bệnh PCV2, bệnh do Mycoplasma.

Kết quả ghi nhận giống virus DTLCP chủng ASFV-G-Delta I 177 L nhận được từ Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ và qua các đời cấy chuyển trên tế bào BMC và PBMC tại công ty NAVETCO không nhiễm các virus ngoại lai như: Virus dịch tả lợn; virus LMLM; virus tai xanh; virus PCV2 và Mycopasma.

Bộ trưởng nguyễn Xuân Cường: 'Thành quả Navetco đạt được đã đóng góp rất lớn cho ngành chăn nuôi nước nhà'. Ảnh: Hồng Thủy.

Bộ trưởng nguyễn Xuân Cường: "Thành quả Navetco đạt được đã đóng góp rất lớn cho ngành chăn nuôi nước nhà". Ảnh: Hồng Thủy.

Theo ông Hạnh, chủng virus vacxin DTLCP nhược độc chủng ASFV-G-Delta I 177 L có khả năng nhân lên tốt trên môi trường tế bào PBMC và BMC, và hiệu giá virus thu được đạt yêu cầu để sản xuất vacxin.

“Công tác nghiên cứu vacxin phòng dịch tả lợn châu Phi đã có những kết quả rất khả quan. Bước đầu, đơn vị đã chế xong chế phẩm virus dịch tả lợn châu Phi để lây nhiễm cho gà, chế kháng thể phòng trị bệnh. Hiện các chế phẩm đã được gửi đi nước ngoài để tiếp tục đánh giá thêm.

Thông qua kết quả tiêm thử nghiệm trên 70 con lợn ở các lứa tuổi khác nhau, đánh giá chung là chủng virus vacxin ASFV-G-Delta I 177 L an toàn khi tiêm cho lợn. Tuy nhiên cần theo dõi thêm về chỉ tiêu này trên các đối tượng khác nhau”, ông Hạnh nói.

Khu vực nuôi cấy virus DTHCP. Ảnh: Hồng Thủy.

Khu vực nuôi cấy virus DTHCP. Ảnh: Hồng Thủy.

Khả năng bảo hộ ở liều gây miễn dịch thấp cho thấy virus vacxin DTLCP chủng ASFV-G- I 177 L kích thích đáp ứng miễn dịch khá mạnh khi gây miễn dịch cho lợn. Từ kết quả công cường độc cho lợn sau khi được miễn dịch với chủng virus G-Delta I 177 L chứng minh tính tương đồng kháng nguyên giữa chủng virus G-Delta I 177 L với virus DTLCP gây bệnh cho đàn lợn nuôi tại Việt Nam.

Nói cách khác, lợn được gây miễn dịch với virus DTLCP chủng G-delta I 177 L có thể chống lại được virus cường độc DTLCP hiện lưu hành tại Việt Nam.

Phòng nghiên cứu virus. Ảnh: Hồng Thủy.

Phòng nghiên cứu virus. Ảnh: Hồng Thủy.

Với khả năng làm chủ các kỹ thuật trong nuôi cấy tế bào và kinh nghiệm về nuôi cấy virus, kết hợp với các trang thiết bị hiện có, Công ty Navetco hoàn toàn có thể sản xuất vacxin phòng bệnh dịch tả lợn châu Phi. Và hiện nay nhóm nghiên cứu của công ty phối hợp Chi cục Thú y Vùng 6 đã xây dựng được qui trình sản xuất vacxin.

Ông Phạm Quang Thái, Chủ tịch HĐQT Navetco: 'Chúng ta sẽ sớm có vacxin DTLCP'. Ảnh: Hồng Thủy.

Ông Phạm Quang Thái, Chủ tịch HĐQT Navetco: "Chúng ta sẽ sớm có vacxin DTLCP". Ảnh: Hồng Thủy.

Theo ông Hạnh, có được kết quả nghiên cứu khả quan, một phần nhờ có sự phối hợp giữa công ty và các đơn vị chuyên môn của Cục Thú y, trong đó đặc biệt là Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc thú y TW 1 và Chi cục Thú y Vùng 6 rất chặt chẽ, đạt hiệu quả cao. Với tiến độ thực hiện như hiện tại, trên cơ sở phối hợp tốt giữa các cơ quan chuyên môn và quản lý, việc nghiên cứu vacxin này sẽ đạt được kết quả như mong muốn và thời gian hoàn thành nghiên cứu có thể rút ngắn để sớm có vacxin phục vụ sản xuất.

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Phùng Đức Tiến: 'Nếu nhanh thì cuối tháng 2, chậm thì hết tháng 3, tức hết quý 1/2021, chúng ta sẽ có vacxin DTLCP'. Ảnh: Hồng Thủy.

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Phùng Đức Tiến: "Nếu nhanh thì cuối tháng 2, chậm thì hết tháng 3, tức hết quý 1/2021, chúng ta sẽ có vacxin DTLCP”. Ảnh: Hồng Thủy.

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Phùng Đức Tiến cho biết: “Với góc độ người làm chuyên môn, làm khoa học, tôi khẳng định là kết quả nghiên cứu vacxin DTLCP đã được làm đúng quy trình, rà soát rất kỹ. Đây là một bước tiến rất nhanh, nhưng rất chắc chắn của tập thể nhiều nhà khoa học, của nhiều đơn vị. Chúng ta đang chạy đua với thời gian, để nếu nhanh thì cuối tháng 2, chậm thì hết tháng 3, tức hết quý 1/2021, chúng ta sẽ có vacxin DTLCP”.

Bộ trưởng nguyễn Xuân Cường: 'Chúng ta đang đạt được những kết quả rất tốt trong công tác nghiên cứu vacxin DTLCP'. Ảnh: Hồng Thủy.

Bộ trưởng nguyễn Xuân Cường: "Chúng ta đang đạt được những kết quả rất tốt trong công tác nghiên cứu vacxin DTLCP". Ảnh: Hồng Thủy.

“Sau khi thử nghiệm thành công, bước tiếp theo chúng ta cần làm là thành lập hội đồng khoa học đánh giá kết quả nghiên cứu, cuối cùng xây dựng kế hoạch ứng dụng đại trà. Làm sao để trong thời gian ngắn nhất, chúng ta có thể đưa vacxin vào sử dụng. Tôi đề nghị kể từ nay, mỗi tháng lãnh đạo Bộ sẽ họp giao ban với nhóm nghiên cứu vacxin, với Navetco 1 lần, để rà soát thật kỹ các bước nghiên cứu, đánh giá các kết quả đạt được, những vướng mắc, tồn tại. Mục tiêu cuối cùng là có được vacxin nhanh nhất”, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường.

Hồng Thủy

Nghiên cứu sản xuất vắc xin dịch tả heo Châu Phi tại NAVETCO

Hình ảnh sản phẩm vắc xin DTHCP do Công ty NAVETCO nghiên cứu sản xuất.

Hình ảnh sản phẩm vắc xin DTHCP do Công ty NAVETCO nghiên cứu sản xuất.

Bệnh dịch tả heo Châu Phi (DTHCP) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi rút thuộc họ Asfarviridae gây ra cho heo hoang dại và heo nuôi. Tùy độc lực của vi rút, bệnh có thể biểu hiện ở thể cấp tính, mãn tính và ẩn tính. Ở thể cấp tính có thể gây chết 100% heo bệnh.  Vi rút DTHCP không gây bệnh cho người và các loài động vật khác. Bệnh chủ yếu lây trực tiếp từ heo mắc bệnh sang heo mẫn cảm và gián tiếp thông qua côn trùng hoặc phương tiện vận chuyển, dụng cụ sử dụng trong quá trình chăn nuôi. Hiện tại chưa có vắc xin và phương pháp điều trị đặc hiệu.

Thử nghiệm vắc xin DTHCP trong điều kiện sản xuất.

Thử nghiệm vắc xin DTHCP trong điều kiện sản xuất.

Bệnh DTHCP được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1921 tại Kenya. Năm 2007 phát hiện có bệnh ở Geogia, sau đó lan đến Liên Bang Nga và một số các nước ở Châu Âu khác.  Gần đây bệnh  được phát hiện ở Trung Quốc (2018) và nhiều nước thuộc Châu Á. Theo báo cáo của Cục Thú y, bệnh DTHCP xuất hiện ở Việt Nam vào tháng 2/2019 tại tỉnh Thái Bình và Hưng Yên. Dịch bệnh sau đó lây nhanh trên diện rộng. Đến nay bệnh DTHCP vẫn tiếp tục xảy ra ở các mức độ khác nhau trong phạm vi toàn quốc và là một nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến phát triển và ổn định đàn heo nuôi ở nước ta.

Thử nghiệm vắc xin DTHCP trong điều kiện sản xuất.

Thử nghiệm vắc xin DTHCP trong điều kiện sản xuất.

Trong một thời gian dài mức độ nguy hiểm của bệnh đối với nghề chăn nuôi heo chưa được chú ý đúng mức, khi mà bệnh chủ yếu khu trú ở các nước thuộc Châu Phi. Hơn nữa do đặc điểm cấu tạo phức tạp của vi rút DTHCP và hơn thế nữa có lẽ liên quan đến hiệu quả thu được về kinh tế khi nghiên cứu sản xuất vắc xin, nên mặc dù bệnh xuất hiện đã lâu nhưng việc nghiên cứu sản xuất vắc xin phòng bệnh vẫn không được quan tâm nhiều, rất ít nghiên cứu về vắc xin được thực hiện. Thật vậy chỉ sau khi dịch xuất hiện ở Geogia năm 2007 và một số nước Châu Âu, đặc biệt năm 2018 khi bệnh xảy ra ở Trung Quốc và lan nhanh đến các nước Châu Á thì việc nghiên cứu các biện pháp phòng bệnh, trong đó có nghiên cứu vắc xin được nhiều nước quan tâm.

Thử nghiệm vắc xin DTHCP trong điều kiện sản xuất.

Thử nghiệm vắc xin DTHCP trong điều kiện sản xuất.

Vắc xin vô hoạt DTHCP không hiệu quả, mặc dù sử dụng liều kháng nguyên cao. Vắc xin tái tổ hợp protein (subunit) có kết quả bảo hộ thấp và không ổn định. Bằng phương pháp cấy chuyển liên tục vi rút DTHCP cường độc trên tế bào dòng (Vero cells), vi rút DTHCP đã được  giảm độc hoàn toàn, tuy nhiên chủng này mất hoàn toàn tính sinh miễn dịch trên heo. Từ các chứng cứ đã dẫn, phát triển vắc xin theo hướng tiếp cận nêu trên là không thể hoặc không đảm bảo có một vắc xin đạt các yêu cầu về kỹ thuật và ổn định có chất lượng.

Một hướng tiếp cận khác là loại bỏ gen liên hệ đến độc lực của vi rút DTHCP. Thực hiện theo hướng này với các đoạn gen khác nhau được loại bỏ, Dr Borca và Dr Douglas tại Viện nghiên cứu bệnh động vật Plum Island (PIADC) Hoa Kỳ đã thành công tạo được một số chủng vi rút DTHCP nhược độc, trong đó 2 chủng có đầy đủ các tiêu chuẩn để dùng sản xuất vắc xin phòng bệnh, đó là: Vi rút DTHCP chủng G-delta-I 177 L và G-delta I 177 L/d LVR.(ASFV G-delta I 177L; ASFV G-delta I 177L/dLVR).

Công cường độc cho heo sau tiêm vắc xin.

Công cường độc cho heo sau tiêm vắc xin.

Trên cơ sở hợp tác giữa Bộ NN & PTNT và Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ; được Bộ NN & PTNT giao nhiệm vụ, sự chỉ đạo và giúp đỡ của lãnh đạo Cục Thú y và các phòng thí nghiệm chuyên ngành thuộc Cục Thú y; theo bản thỏa thuận giữa công ty NAVETCO và  ARS, Hoa Kỳ về sử dụng bản quyền của 2 chủng vi rút nêu trên; Công ty NAVETCO đã tiến hành nghiên cứu sản xuất vắc xin phòng bệnh DTHCP tại Việt Nam. Hiện nay Công ty đang nghiên cứu sản xuất đồng thời 2 loại vắc xin dùng 2 chủng vi rút vắc xin DTHCP nhược độc, trong đó chủng ASFV G-delta I 177L được nhân giống sản xuất trên tế bào xơ cấp PBMC và chủng ASFV G-delta I 177L/dLVR nuôi cấy trên tế bào dòng PIPEC (Plum Island Porcine Endothelial Cell).

Công cường độc cho heo sau tiêm vắc xin.

Công cường độc cho heo sau tiêm vắc xin.

Sau một thời gian thực hiện, với sự cố gắng của cán bộ nghiên cứu thuộc Trung Tâm Nghiên Cứu của Công ty NAVETCO và sự giúp đỡ có hiệu quả của các đơn vị chuyên môn thuộc Cục thú y (Trung tâm kiểm nghiệm thuốc thú y TW 1 và Chi cục thú y vùng 6 (RAHO 6), kết hợp việc phối hợp nghiên cứu giữa Viện nghiên cứu PIADC và Công ty NAVETCO,  dự án nghiên cứu vắc xin DTHCP tại Công ty NAVETCO đã thu được những kết quả khoa học và thực tiễn quan trọng có thể sử dụng trình Cục Thú y xin cấp phép để sản xuất và lưu hành vắc xin tại Việt Nam. Kết quả thu được cho thấy vi rút DTHCP chủng G-delta I 177L an toàn trên heo khi sử dụng liều cao gấp 104 so với liều miễn dịch tối thiểu cho mức độ bảo hộ 100% heo được gây miễn dịch. Khả năng trở lại độc lực của chủng vi rút vắc xin cũng đã được kiểm tra với kết quả qua 5 lần cấy chuyển liên tục trên heo không xuất hiện các dấu hiệu bệnh DTHCP ở các đời cấy chuyển, đặc biệt ở đời 5. Điều này chứng tỏ tính ổn định của chủng vi rút G-delta I 177 L.

Vắc xin sản xuất từ chủng này cho khả năng bảo hộ tốt thông qua phương pháp đánh giá bằng công cường độc, dùng chủng vi rút DTHCP cường độc phân lập tại Việt Nam. Qua đánh giá 6 lô vắc xin sản xuất thử nghiệm, tất cả 6 lô vắc xin đều đạt yêu cầu với 100% heo tiêm vắc xin được bảo hộ và 100% heo đối chứng chết do vi rút DTHCP cường độc gây ra. Kết quả ghi nhận khả năng kích thích sinh miễn dịch tốt của chủng vi rút vắc xin và chứng tỏ có sự tương đồng kháng nguyên bảo hộ giữa chủng vi rút vắc xin và vi rút DTHCP cường độc lưu hành và gây bệnh DTHCP cho đàn heo nuôi tại nước ta từ năm 2019 đến nay.

Kiểm tra heo sau công cường độc.

Kiểm tra heo sau công cường độc.

Kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và kết quả thử nghiệm tiêm phòng vắc xin trên thực địa ở một số trại heo nuôi tại Phía Nam, với khoảng trên 1500 heo đủ các lứa tuổi, các giống heo đã được tiêm thử nghiệm. Những heo thử nghiệm được nuôi ở các trại khác nhau có các đặc điểm dịch tễ khác nhau liên quan đến bệnh DTHCP, như: trại an toàn dịch, trại có nguy cơ rất cao hay trại có lịch sử bệnh DTHCP. Thực nghiệm đã được ghi nhận có kết quả tốt, chứng minh vắc xin có hiệu quả bảo vệ đàn heo nuôi, biểu hiện: Heo tiêm vắc xin an toàn, có đáp ứng kháng thể, đạt trên 90% và đàn heo tiêm được bảo vệ chống lại vi rút bệnh DTHCP, ngay cả ở những trại bị đe dọa, có nguy cơ dịch xảy ra rất cao. Khả năng truyền lây khi tiêm vắc xin trong điều kiện sản xuất cũng được kiểm tra trên giống heo lai Yorshire & Landrace. Bằng việc sử dụng kỹ thuật Realtime PCR phát hiện kháng nguyên và phương pháp ELISA kiểm tra kháng thể không phát hiện bằng chứng có sự truyền ngang chủng vi rút vắc xin từ heo tiêm vắc xin và heo tiếp xúc trực tiếp. Hiệu quả của vắc xin tiêm cho heo trên thực địa, đánh giá bằng công cường độc đạt tỷ lệ bảo hộ từ 80 – 100%. Kết quả từ thực địa cung cấp thêm bằng chứng chứng minh tính an toàn, tính miễn dịch của chủng vi rút vắc xin DTHCP dùng sản xuất, cũng như sự phù hợp về kháng nguyên giữa chủng vi rút vắc xin và vi rút gây bệnh DTHCP đã và đang lưu hành ở nước ta.

Việc tìm kiếm các công cụ để đánh giá, giám sát sau tiêm phòng sao cho đơn giản dễ thực hiện và có thể đánh giá được tình trạng miễn dịch của đàn heo cũng được tiến hành nghiên cứu, trong đó phương pháp huyết thanh học sử dụng một số Kit ELISA thương mại khác nhau đã được nghiên cứu so sánh và có thể áp dụng vào thực tế sản xuất. Để thuận lợi cho công tác giám sát, nhóm nghiên cứu đã nghiên cứu thành công phương pháp giám định để phân biệt chủng vi rút vắc xin và chủng vi rút DTHCP cường độc và hiện đang tiếp tục nghiên cứu sử dụng phương pháp huyết thanh học nhằm phân biệt được miễn dịch do tiêm vắc xin và miễn dịch thu được do nhiễm tự nhiên.

Kiểm tra heo sau công cường độc.

Kiểm tra heo sau công cường độc.

 Đối với vi rút DTHCP thích ứng trên tế bào PIPEC, chủng ASFV-G-delta I 177L/dLVR. Kết quả nghiên cứu cho thấy cũng giống như chủng ASFV-G-delta I 177L, chủng vi rút thích ứng tế bào có tính an toàn và có khả năng kích thích đáp ứng miễn dịch tốt trên heo, ngay cả khi gây miễn dịch cho heo với liều thấp 102HAD50/con, heo vẫn được bảo hộ 100% chống lại vi rút DTHCP cường độc với liều 102HAD50. Hiện tại, đã sản xuất thành công vắc xin dùng chủng vi rút thích ứng trên tế bào dòng PIPEC và kiểm tra cho thấy tất cả các lô vắc xin đều đạt các yêu cầu về: vô trùng, an toàn và hiệu lực.

Để đảm bảo tính khoa học và khách quan về các kết quả của dự án, sau khi vắc xin được Trung tâm kiểm nghiệm thuốc thú y TW 1 đánh giá đạt các yêu cầu về: vô trùng, an toàn và hiệu lực, Cục Thú y đã đề nghị Bộ NN&PTNT thành lập Hội đồng khoa học nhằm đánh giá tính khoa học và tính khả thi của việc nghiên cứu sản xuất vắc xin tại công ty NAVETCO dùng chủng G-delta I 177 L. Trên cơ sở ý kiến của Hội đồng khoa học Bộ NN&PTNT, căn cứ trên kết quả nghiên cứu của Công ty, Cục Thú y đã chính thức chấp nhận cấp phép thực hiện khảo nghiệm vắc xin DTHCP do công ty NAVETCO nghiên cứu sản xuất làm cơ sở cho việc đăng ký lưu hành vắc xin này tại Việt Nam. Do đặc điểm của vắc xin và diễn biến của dịch bệnh Covid-19,  theo yêu cầu, vắc xin sẽ được tiến hành khảo nghiệm tại 2 địa điểm. Hiện tại công tác khảo nghiệm đã kết thúc tại 1 địa điểm, một trại heo nuôi tại phía Bắc và cho kết quả tốt, trong khi tại địa điểm thứ 2 đang tiếp tục theo dõi và dự kiến sẽ kết thúc vào tháng 12/2021.

Đoàn lãnh đạo Bộ NN&PTNT, lãnh đạo Cục Thú y kiểm tra trại heo sau khi tiêm vắc xin DTHCP.

Đoàn lãnh đạo Bộ NN&PTNT, lãnh đạo Cục Thú y kiểm tra trại heo sau khi tiêm vắc xin DTHCP.

Với hướng tiếp cận như vậy và kết quả đạt được cho đến nay đã chứng minh tính đúng đắn trong chỉ đạo của lãnh đạo Bộ NN&PTNT, sự kịp thời và có trách nhiệm của lãnh đạo Cục Thú y khi nhanh chóng đề xuất các giải pháp phòng chống bệnh có hiệu quả đối với các bệnh mới ở nước ta, trong đó có bệnh DTHCP. Qua đó cũng cho thấy việc nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học nói chung và nghiên cứu tại các doanh nghiệp thú y là điều kiện quan trọng làm cơ sở nắm bắt các cơ hội, đủ năng lực để  hợp tác nghiên cứu, thực hiện chuyển giao công nghệ nhằm tạo ra các sản phẩm có chất lượng cao, có lợi thế cạnh tranh đáp ứng được nhu cầu cho nội địa và xuất khẩu.

Ngày 22/12/2020, Đoàn công tác Bộ NN-PTNT đã kiểm tra Dự án nghiên cứu sản xuất vắc xin DTHCP tại Công ty Navetco.

Ngày 22/12/2020, Đoàn công tác Bộ NN-PTNT đã kiểm tra Dự án nghiên cứu sản xuất vắc xin DTHCP tại Công ty Navetco.

Với hy vọng có thêm một giải pháp phòng bệnh hữu hiệu bệnh DTHCP cho đàn heo nuôi ở nước ta, ngoài giải pháp an toàn sinh học, phát hiện nhanh và loại thải đang áp dụng; với sự chỉ đạo sâu sát của lãnh đạo Bộ NN&PTNT và sự khẩn trương xem xét của Cục Thú y, hy vọng vắc xin DTHCP do Công ty NAVETCO nghiên cứu sản xuất trước hết là chủng ASFV G-delta I 177L và sau đó là chủng ASFV G- Delta I 177L/d LVR sẽ được Cục Thú y sớm cho phép sản xuất và lưu hành. Thiết nghĩ đây không chỉ đơn giản là thực hiện một nhiệm vụ của ngành thú y do Bộ NN & PTNT giao, mà nó còn là sự mong muốn của toàn xã hội, của người chăn nuôi heo để giúp ổn định nghề chăn nuôi heo, cũng như tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nông nghiệp vượt qua được những khó khăn chồng chất do đại dịch Covid-19 đã và đang gây ra ở nước ta. Với đội ngũ khoa học hiện tại, có bề dày trong nghiên cứu và sản xuất vắc xin thú y và các trang thiết bị chuyên dùng đạt chuẩn, Công ty NAVETCO có khả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ được lãnh đạo Bộ NN & PTNT, lãnh đạo Cục Thú y giao để sản xuất và cung ứng đảm bảo về số lượng và chất lượng vắc xin.  

Triển vọng về một vắc xin phòng bệnh DTHCP ở nước ta là có cơ sở. Một biện pháp phòng bệnh DTHCP toàn diện hơn sẽ được áp dụng nếu chúng ta quân tâm đầu tư hơn nữa cho nghiên cứu cơ bản về bệnh DTHCP. Sự hiểu biết có hệ thống về bệnh, kết hợp với việc sản xuất được vắc xin phòng bệnh DTHCP trong nước sẽ là cơ sở khoa học và thực tiễn giúp xây dựng các giải pháp toàn diện phòng bệnh hiệu quả vắc xin DTHCP ở nước ta trong tương lai gần.

Bạn đang đọc bài viết Nghiên cứu sản xuất vắc xin dịch tả heo Châu Phi tại NAVETCO tại chuyên mục Doanh nghiệp của Báo Nông Nghiệp Việt Nam. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng gửi về hòm thư baonongnghiepdientu@gmail.com hoặc số điện thoại, Viber: 0369024447.

Trần Xuân Hạnh

Thi vịt cỏ Vân Đình và cơ hội cho loài thủy cầm quý

Đỏ mắt tìm vịt cỏ ở đất Vân Đình

Vịt cỏ hay còn gọi là vịt đàn. Trước đây ở các vùng miền đều nuôi nhiều nhưng nổi tiếng nhất phải nói đến vịt cỏ Vân Đình (huyện Ứng Hòa, TP Hà Nội). Trọng lượng của vịt cỏ khá nhỏ, con đực khoảng 1,4 kg, con cái 1,2 kg, có màu cà cuống (màu gần như màu đất hay màu lông chim sẻ), thoạt nhìn khá giống với vịt trời nhưng thường có mỏ vàng chứ không phải là xanh rêu.  

Vịt được nuôi từ lúc nở đến khi cứng cáp một chút rồi thả ra đồng. Chúng lớn nhờ hạt thóc rơi, hạt thóc vãi, nhờ con tôm, con tép xứ đồng chiêm trũng để làm nên hương vị thơm, ngon, ngọt, mềm, không giống như bất kỳ thịt của loại vịt ở nơi nào khác.

Nuôi vịt cỏ thả đồng. Ảnh: Dương Đình Tường.

Nuôi vịt cỏ thả đồng. Ảnh: Dương Đình Tường.

Làng Vân Đình xưa nay có hai nghề chính là làm hàng xáo và bán cháo vịt. Thủa ban đầu, chỉ có vài ba hàng làm cho những người buôn chuyến nhắm rượu với mấy món đơn giản như tiết canh, cổ cánh cùng bát cháo nóng hổi vừa ăn vừa thổi.

Qua mấy đời, giờ mới thành nghề gia truyền với vài chục quán quanh thị trấn và hàng ngàn quán mang thương hiệu vịt cỏ Vân Đình khắp toàn quốc. Cái thị trấn nhỏ vùng ngoại thành Hà Nội trở thành quê hương của nghề cháo vịt, hàng trăm hộ ở đó xây được nhà gác, nhà tầng.

Đó là chuyện của cỡ 15 - 20 năm về trước, còn giờ đây gần như 99% vịt chế biến dưới cái tên vịt cỏ Vân Đình trên mọi miền tổ quốc đều không phải là vịt cỏ mà là giống vịt lai, vịt siêu, không còn nuôi thả đồng mà bằng cám công nghiệp. Ngay cả tôi, một dân Vân Đình chính hiệu nhưng mỗi khi có ai đó hỏi quán nào thực sự còn bán vịt cỏ thì vẫn khá bối rối, có chăng chỉ là cách nấu cháo, luộc vịt, nướng vịt, pha nước chấm của người Vân Đình mà thôi.

Lớn nhanh như thổi, thịt dày gần đôi đốt ngón tay, trận đấu giữa một bên là các giống vịt siêu thịt hay còn gọi là bầu cánh trắng ngoại nhập và vịt cỏ Vân Đình trở nên không cân sức. Theo thống kê, Hà Nội có khoảng 10,4 triệu con vịt nhưng tôi ước riêng về vịt cỏ có lẽ chỉ khoảng 10.000 con, tức chỉ bằng 1/1.000 tổng số.

Cận cảnh vịt cỏ. Ảnh: TL.

Cận cảnh vịt cỏ. Ảnh: TL.

Vịt cỏ hiếm đến mức chỉ những người thực sự thông thạo mới tìm được đúng chỗ chăn nuôi, nằn nì mua một đôi con về đãi đằng khách ăn cho biết thế nào là đặc sản. Vịt cỏ hiếm đến mức bà Hoàng Thị Hòa, Giám đốc Trung tâm Phát triển Nông nghiệp Hà Nội bảo với tôi rằng, dăm năm nay rất nhiều nhà khoa học đã đề xuất với Sở NN-PTNT Hà Nội cần khôi phục lại nhưng phải đợi Thủ đô khôi phục xong giống gà mía mới đến loại vật nuôi đặc hữu ấy.

“Vịt cỏ đi xuống bởi người chăn nuôi đang chạy theo đầu cân, giờ chúng tôi muốn phục hồi, phát triển nó để bán theo đầu con. Trước tiên phải tổ chức lại khâu sản xuất giống nhằm bảo tồn rồi phát triển nó lên. Sau đó là mời doanh nghiệp vào để quảng bá, tiêu thụ chứ nhiều khi chính tôi thèm ăn vịt cỏ, muốn mua mà lại chẳng có. Nếu doanh nghiệp đặt hàng thì người chăn nuôi có thể yên tâm để sản xuất quanh năm”, bà Hòa cho biết.

Cũng theo bà Hòa, trong thời buổi giá thức ăn cao như hiện nay, nếu nuôi vịt siêu thịt bằng cám công nghiệp dễ bị lỗ, còn nuôi vịt cỏ theo hướng hữu cơ, tận dụng các nông sản sẵn có sẽ mang tính cạnh tranh cao. Để phục hồi lại con vịt cỏ Vân Đình, ước tính Hà Nội phải mất 5 - 10 năm, trước tiên ở giai đoạn một, từ năm 2022 - 2025 mới chỉ là khởi đầu, sang giai đoạn hai, từ năm 2025 - 2030 sẽ phát triển theo chiều sâu, bài bản.

Vịt cỏ chuẩn bị xuất bán. Ảnh: TL.

Vịt cỏ chuẩn bị xuất bán. Ảnh: TL.

Mong chờ vịt cỏ hồi sinh

Nhằm bảo tồn và phát triển vịt cỏ; tôn vinh người nuôi vịt cỏ và chế biến vịt cỏ; quảng bá sản phẩm đặc sản vịt cỏ, Sở NN-PTNT Hà Nội đã phối hợp với UBND huyện Ứng Hòa tổ chức hội thi vịt cỏ Vân Đình lần thứ nhất năm 2021. Sau hai lần lỡ hẹn với hội Chùa Hương vào tháng ba, với mùa vịt đuổi đồng vào tháng tám, do tình hình Covid-19 diễn biến phức tạp nên cuộc thi bị lùi lại những ngày cuối năm này.

Cuộ thi có 2 phần: Thi kiến thức chăn nuôi vịt và thi giống vịt vào ngày 12 tháng 12; thi chế biến vịt vào ngày 18 tháng 12. Ở phần thi kiến thức và giống vịt, có 2 doanh nghiệp là Trung tâm Nghiên cứu vịt Đại Xuyên, Công ty Cổ phần Giống vật nuôi Hà Nội và 8 xã nuôi nhiều vịt gồm Vạn Thái, Phương Tú, Trung Tú, Viên An, Liên Bạt, Hòa Lâm, Đại Cường, Minh Đức, trong đó riêng về vịt cỏ có 4 đội.

Phần thi chế biến có 10 đội thì 9 đội thuộc huyện Ứng Hòa gồm những nhà hàng có tiếng như Doãn Thỏ, Nhật Minh, Khải Lê, Khánh Hưng, Nguyễn Hạnh, Liên Phương… với nguyên liệu đầu vào phải là vịt cỏ. Mỗi phần thi có 1 giải đặc biệt trị giá 10 triệu đồng, 1 giải nhất trị giá 5 triệu đồng, 2 giải nhì trị giá 3,5 triệu đồng, 3 giải ba trị giá 2,5 triệu đồng và 3 giải khuyến khích trị giá 1,5 triệu đồng.

Chấm thi vịt cỏ ngày 12 tháng 12. Ảnh: TL.

Chấm thi vịt cỏ ngày 12 tháng 12. Ảnh: TL.

Huyện Ứng Hòa hiện có 1.437.000 con vịt nhưng chẳng còn mấy con vịt cỏ nữa. Trước nguy cơ tuyệt diệt một giống thủy cầm quý, mấy năm trước, một số hộ nuôi vịt đã khởi xướng xây dựng lên chuỗi liên kết chăn nuôi vịt cỏ Vân Đình với 42 hộ tập trung chính ở xã Vạn Thái, Trầm Lộng, Phương Tú, quy mô mục tiêu là số lượng 60.000 con, sản lượng mỗi ngày 1,5 tấn thịt. Nhưng thực tế lại không thành.

Như xã Vạn Thái chỉ còn mỗi anh Nguyễn Văn Dũng nuôi vịt cỏ, còn hầu hết đều chuyển sang con vịt bầu cánh trắng. Ngày 12 tháng 12 vừa rồi, anh cũng ôm một đôi vịt cỏ hồ hởi lên huyện đi thi.

“Những xã khác mang vịt lên tôi thấy nó đã bị lai rồi, không còn là vịt cỏ chuẩn nữa nên các giám khảo đều khen vịt của tôi còn nhiều máu thuần. Vịt cỏ nó nhỏ con, mái chỉ 1,2 kg, đực chỉ 1,4 - 1,5 kg, mỏ nhỏ chứ không to, không có màu xám như kiểu vịt cỏ lai vịt bầu đất. Tôi có đàn ngỗng hơn 200 bố mẹ, con cái đều khuyên bỏ con vịt cỏ nhưng mỗi năm vẫn nuôi 2 vụ, mỗi vụ từ 500 - 1.000 con thả dựa đồng. Vịt cỏ mồm làm cỏ, đít bỏ phân cho lúa”, anh Dũng cho biết.

Lúc vịt 1 tháng tuổi, anh Dũng nuôi bằng cám chế biến sẵn, mất khoảng 1 kg, sau đó cho ăn thêm khoảng 1 kg thóc nữa, còn thức ăn chủ yếu là nhờ đuổi đồng, tự kiếm sống. Vịt cỏ giá bán tại chỗ mỗi con 55 - 65.000 đồng, cao điểm có lúc lên 70.000 đ, trong khi con vịt bầu cánh trắng có khi chỉ 21 - 22.000 đ/kg, tính ra nuôi vịt cỏ thả đồng lãi tới một nửa… "Nhưng tại sao các hộ khác lại bỏ?", tôi hỏi.

Một đội dự thi vịt cỏ. Ảnh: TL.

Một đội dự thi vịt cỏ. Ảnh: TL.

Anh Dũng trả lời ngay tắp lự: “Bởi vì họ tính nuôi quây vịt siêu vào một chỗ, dõng lưng cho ăn cám công nghiệp, khi cân gọi ô tô đến, lỗ lãi không cần biết. Còn nuôi vịt cỏ, bận rộn lúc chúng khoảng 10 ngày be bé, phải chăm sóc như con mọn nhưng sau này ra máng, ra sông hay vào ruộng đến bữa chỉ cho ăn cái là mình “tềnh tang” ngay, nói chung là không có gì vất vả cả. Nhà tôi ngoài mấy mối ở huyện Thanh Oai mỗi lần về bắt cả trăm con, còn thì bán ở chợ làng, mỗi phiên cũng được vài chục con. Giờ đã 65 tuổi, tôi vẫn còn mê con vịt cỏ nên không nỡ bỏ, cứ lặng im mà làm thôi”.

Theo ông Nguyễn Thành Trung, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Nông nghiệp Hà Nội, ngoài nuôi lấy thịt, vịt cỏ có thể phát triển theo chuỗi cung ứng thẳng cho hệ thống nhà hàng, siêu thị, cửa hàng tiện ích.

Vịt cỏ còn có thể nuôi lấy trứng vì đó là giống hướng trứng, ăn rất thơm ngon. Bởi thế, huyện Ứng Hòa nên mở rộng nghề nuôi vịt đẻ ở những xã vùng chiêm trũng như Đông Lỗ, Đại Cường, Trầm Lộng…, áp dụng quy trình an toàn sinh học, đạt chuẩn VietGAP, tạo ra sản phẩm sạch mang thương hiệu.

Xây dựng thương hiệu cho vật nuôi bản địa độc đáo vịt cỏ Vân Đình cần phải khuyến khích người dân trở lại với cách chăn nuôi thả đồng hay cho ăn các nông sản tự làm để đạt chất lượng thịt tốt nhất.

Dương Đình Tường

Giá lợn hơi tăng mạnh, nhiều nơi vượt mốc 50.000 đồng/kg

Nguồn tin từ các thương nhân cho biết, giá lợn hơi ngày 6.12.2021 tiếp tục tăng mạnh ở tất cả các vùng miền trên cả nước. Tại nhiều tỉnh, thành phố, giá lợn đã vượt mốc 50.000 đồng/kg.

Tại các tỉnh phía Bắc, sau chuỗi ngày tăng liên tiếp, giá lợn hơi tại nhiều tỉnh tạm đi ngang trong ngày 6.12.2021; riêng 2 tỉnh Lào Cai và Thái Bình, giá lợn hơi tăng thêm 1.000 đồng/kg, bán ra ở mức 49.000 đồng/kg (Lào Cai) và 50.000 đồng/kg (Thái Bình).

Hưng Yên tiếp tục là địa phương có mức giá lợn hơi cao nhất cả nước: 53.000 đồng/kg. Tiếp sau đó là Ninh Bình và Hà Nội, có giá lợn hơi ở mức 51.000 đồng/kg. Các địa phương còn lại bán ra với giá từ 49.000-50.000 đồng/kg.

Tại các tỉnh miền Trung, giá lợn hơi cũng tăng từ 1.000 - 2.000 đồng/kg, mức giá cao nhất đã đạt 50.000 đồng/kg (Quảng Bình, Quảng Trị, Quảng Ngãi). Ngoài Thừa Thiên Huế là địa phương có giá lợn hơi thấp nhất cả nước (47.000 đồng/kg), các tỉnh còn lại bán ra với giá 48.000-49.000 đồng/kg.

Tại các tỉnh phía Nam, giá lợn hơi tăng mạnh tại khu vực miền Đông và miền Tây với mức tăng từ 1.000 - 4.000 đồng/kg ở hầu hết các tỉnh thành như: Đồng Nai, Bình Dương, TP.Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Long An, Cần Thơ, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Tiền Giang, Vĩnh Long, Trà Vinh, Đồng Tháp.

Tại khu vực phía Nam, giá lợn hơi cao nhất (51.000 đồng/kg) tại: TP.Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Đồng Tháp, Sóc Trăng, Bạc Liêu. Các tỉnh: Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Tiền Giang, Bến Tre: 50.000 đồng/kg. Các tỉnh còn lại có giá lợn hơi dao động từ 48.000-49.000 đồng/kg.

Cũng theo nguồn tin từ các trang trại chăn nuôi, với mức giá từ 47.000-53.000 đồng/kg, các trang trại nhỏ vẫn chưa có lãi. Đặc biệt là hiện nay, chi phí chăn nuôi càng tăng cao khi dịch tả lợn Châu Phi đang lan rộng tại 43 địa phương trên cả nước, số lợn bị dịch bệnh bị chết và phải tiêu hủy cũng đang tăng mạnh.

Các trang trại đang phải chi không nhỏ để mua hóa chất vệ sinh môi trường, chuồng trại, đẩy mạnh công tác tiêu độc, khử trùng để bảo vệ những đàn lợn còn khỏe mạnh, hạn chế mức lây lan của dịch bệnh nguy  hiểm này.

VŨ LONG

Sự thật bất ngờ về nguồn gốc của loài chó

Loài chó đã tồn tại song song với con người từ thuở sơ khai, nhưng nguồn gốc chính xác của chúng vẫn còn đang được tranh cãi. Nhưng những nghiên cứu mới cho thấy rằng chó không chỉ bắt nguồn từ một mà tới tận hai giống sói cổ. Hơn nữa, việc hình thành này xảy ra song song tại hai đầu lục địa Á Âu.

 

Chó bắt đầu xuất hiện khoảng tầm 15.000 năm trước, lâu trước khi nông nghiệp ra đời. Và lúc ấy, chó là một trong những giống loài được thuần hóa thành vật nuôi sớm nhất. Chúng tách ra từ loài sói cổ, nhưng các nhà khoa học không rõ rằng việc thuần hóa này xảy ra bên phía châu Âu hay châu Á.

Những nghiên cứu trước đây đã đưa ra kết luận rằng chó chỉ được thuần hóa một lần, nhưng vào thời điểm nào và nguồn gốc của chúng từ đâu thì vẫn được tranh cãi. Vấn đề này phức tạp bởi một lý do: các nhà khảo cổ học tìm thấy dấu vết của loài chó từ hàng ngàn năm trước ở cả hai đầu của lục địa Á Âu khổng lồ. Những nghiên cứu mới nhất cho thấy rằng chó được thuần hóa ít nhất vào hai thời điểm khác nhau, và ở hai phần khác nhau của thế giới.

 


Bức vẽ về chó trên nền hang động cổ đại.

Bức vẽ về chó trên nền hang động cổ đại.

Bằng việc so sánh mẫu gen từ các hóa thạch mà các nhà khảo cổ học tìm được, một đội ngũ nhà nghiên cứu dẫn đầu bởi Đại học Oxford đã cho thấy rằng chó xuất thân từ hai loài sói khác nhau (hoặc chính xác hơn, loài sói cổ hiện đã tuyệt chủng là tổ tiên chung của cả loài sói hiện đại và loài chó), 2 loài sói cổ này sống sống ở 2 đầu lục địa Á Âu, một ở phía Đông và một ở phía Tây.

Điều đó có nghĩa rằng hai giống người thời kì đồ đá cũ ở hai đầu lục địa đều có chung một ý tưởng: mấy anh bạn bốn chân này có vẻ có ích cho con người, nên họ đã thuần hóa chúng để phục vụ mình.

Một bằng chứng mới và rất quan trọng mới được tìm thấy một vài năm trước tại một hầm mộ thời kì đồ đá Newgrange tại Ireland. Ở đâu lưu giữ hóa thạch của một chú chó 4,800 năm tuổi và vẫn còn khả năng cung cấp DNA cho việc nghiên cứu.

 

Khu khảo cổ Newgrange.

Khu khảo cổ Newgrange.

“Những mẫu hóa thạch xương chó tại Newgrange bảo tồn được những DNA cổ xưa hoàn hảo nhất mà chúng tôi từng gặp, nó cung cấp một bộ gen cổ đại có chất lượng cực kì tốt để có thể nghiên cứu kĩ càng.”, anh Dan Bradley từ Đại Học Trinity nói, “Đó không phải chỉ là một ‘tấm thiệp’ kỉ niệm từ quá khứ, nó là một ‘món quà lớn’ gửi tới cho chúng tôi”.

Nhóm nghiên cứu của Bradley cùng sự hỗ trợ của các nhà nghiên cứu từ Bảo Tàng Lịch Sử Quốc Gia Paris đã cùng làm việc và phân tính DNA từ 59 bộ hóa thạch loài chó có tuổi thọ khoảng 3000 đến 14,000 năm trước. Bộ gen của chúng, bao gồm cả những mẫu hóa thạch tại Newgrange, được so sánh với những bộ gen từ 2,500 nghiên cứu về loài chó đã có trước đây.

“Tái cấu trúc lại quá khứ từ những DNA hiện đại như việc mở một cuốn sách lịch sử ra đọc vậy: bạn không thể biết được rằng giai đoạn lịch sử nào đã bị xóa mất”, trưởng nhóm nghiên cứu Laurent Frantz phát biểu, “Nhưng mặt khác, mẫu DNA cổ lại như một cỗ máy thời gian vậy, chúng cho ta nhìn thẳng vào quá khứ và thấy trực tiếp những gì đã diễn ra”.

 

 


Biểu đồ về độ tuổi của các hóa thạch loài chó được tìm thấy trên khắp lục địa Á Âu.

Biểu đồ về độ tuổi của các hóa thạch loài chó được tìm thấy trên khắp lục địa Á Âu.

Biểu đồ này cho ta thấy hai giống loài khác biệt tại hai khu vực địa lý khác nhau, nhiều thiên niên kỉ trước khi loài chó lần đầu tiên xuất hiện tại châu Âu hay Đông Á. Ta cũng có thể thấy rằng có một sự thay đổi lớn về số lượng chó ngự trị tại châu Âu. Đây có thể là do số lượng chó từ Đông Á đã theo chân chủ của chúng tiến vào châu Âu, và từ đó dần thay thế luôn loài chó đang ngự trị nơi đây.

Đây có thể là những sự kiện đã xảy ra: loài sói cổ chia ra hai ngả Đông và Tây của lục địa Á Âu đã bị thuần hóa riêng lẻ ở hai miền trước khi tuyệt chủng hoàn toàn. Đâu đó trong dòng lịch sử sau khi sói từ hai đầu lục địa được thuần hóa (vào khoảng 6,400 năm trước), loài chó ở phía Đông du hành cùng với chủ về phía châu Âuu, sau đó chúng lai giống và dần thay thế chó ở bên bên phía châu Âu.

Ngày này, đa số loài chó là giống lai giữa chó phương Đông và phương Tây. Đó là lý do tại sao các nhà khoa học lại mất rất nhiều công sức giải mã bộ DNA của loài chó hiện đại. Những nhà nghiên cứu cho rằng ở một số loài chó, như chó kéo xe tuyết ở Greenland hay loài husky Siberia, là loài lai giống đặc trưng giữa tổ tiên loài chó từ phía Tây lục địa Á Âu và dòng giống chó Đông Á.

 


Giống chó husky Siberia.

Giống chó husky Siberia.

Nghiên cứu mới này trả lời được vô vàn những câu hỏi đã được tranh cãi bấy lâu, nhưng vẫn cần phải tìm hiểu sâu hơn nữa. Câu chuyện về nguồn gốc loài chó ở lục địa Á Âu và cả việc chúng di cư cùng con người tới châu Âu từ rất sớm không phải không hợp lý, nhưng vẫn còn thiếu nhiều bằng chứng khảo cổ để ủng hộ lập luận này một cách vững chắc.

Để tiến xa hơn trong vấn đề này, các nhà khoa học mong muốn kết hợp thông tin gen từ loài chó cổ cũng như loài chó hiện đại với những nghiên cứ về phân tích vật lý và khảo cổ để có thể có được một dòng thời gian cụ thể về việc xuất hiện những người bạn bốn chân của chúng ta. Một chiều hướng nghiên cứu khác là so sánh dựa vào loài chó dingo ở Úc, loài được coi là hậu duệ của loài chó Đông Á. Nếu như loài dingo này không có vết tích DNA của đồng loại mình tại châu Âu, thì giả thiết trên của các nhà khoa học lại càng thêm chắc chắn.

 

Loài chó hoang dingo tại Úc mà tổ tiên của chúng có thể là loài chó Đông Á.

Loài chó hoang dingo tại Úc mà tổ tiên của chúng có thể là loài chó Đông Á.

Theo Gizmodo